Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi – tajemnica Wcielenia i początek nowego czasu zbawienia
Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, obchodzona 1 stycznia, otwiera nowy rok kalendarzowy, a zarazem stanowi teologiczne zwieńczenie oktawy Narodzenia Pańskiego. Kościół, rozpoczynając nowy etap ludzkiego czasu, kieruje spojrzenie ku Maryja jako Tej, przez którą Słowo Boże weszło w historię. Brewiarz Rzymski ukazuje to święto jako wyznanie wiary w rzeczywistość Wcielenia: Maryja jest czczona nie ze względu na samą siebie, lecz dlatego, że prawdziwie porodziła Syna Bożego w ludzkiej naturze, stając się Matką Boga w porządku zbawienia [1]. W ten sposób Kościół wyznaje, że początek nowego roku nie jest jedynie zmianą daty, lecz przypomnieniem, iż całe ludzkie dzieje zostały naznaczone obecnością Boga.
Tytuł „Boża Rodzicielka” (Theotokos) ma swoje źródło w najstarszej Tradycji Kościoła i został uroczyście potwierdzony na Soborze Efeskim w 431 roku. Historycy Kościoła i teologii podkreślają, że definicja ta nie była przede wszystkim aktem pobożności maryjnej, lecz rozstrzygnięciem chrystologicznym: Kościół bronił prawdy, że Jezus Chrystus jest jedną Osobą Boską, a Maryja, rodząc Go, rodziła prawdziwego Boga wcielonego [4], [5]. Martyrologium Romanum, wspominając Maryję 1 stycznia w kontekście Narodzenia Chrystusa, podkreśla, że Jej macierzyństwo stanowi integralną część tajemnicy zbawienia, a nie dodatek do niej [2].
Liturgia tego dnia łączy w sobie dwa wymiary: kontemplację tajemnicy Maryi oraz refleksję nad działaniem Boga w czasie. Ewangelia o nadaniu imienia Jezus i zachowywaniu przez Maryję wszystkich spraw w sercu ukazuje Ją jako Matkę, która nie tylko rodzi Syna, lecz także towarzyszy Jego misji poprzez wiarę i medytację. Ojcowie Kościoła, przywoływani w tekstach brewiarzowych, widzieli w Maryi wzór Kościoła, który przyjmuje Słowo, rozważa je i wydaje je światu [1]. W tym sensie uroczystość 1 stycznia ma wymiar eklezjalny: Maryja jest obrazem wspólnoty wierzących, żyjącej z daru Wcielenia.
Dokumenty papieskie wielokrotnie podkreślają, że macierzyństwo Maryi posiada wymiar powszechny. Św. Jan Paweł II wskazywał, że Maryja, jako Boża Rodzicielka, została dana Kościołowi jako Matka wszystkich ludzi, a Jej obecność na początku roku jest zaproszeniem do zawierzenia całego czasu Bożej Opatrzności [6]. Paweł VI, przywracając w 1969 roku obchód 1 stycznia jako uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi w obecnym kształcie, podkreślił, że jest to „święto Chrystusa i Maryi zarazem”, w którym Kościół wyznaje wiarę w Wcielenie i modli się o pokój dla świata [3].
Teologiczna głębia tej uroczystości ujawnia się także w jej powiązaniu z modlitwą o pokój. Tradycja liturgiczna oraz współczesne nauczanie papieskie wskazują, że Maryja, która wydała na świat „Księcia Pokoju”, pozostaje orędowniczką pojednania między Bogiem a ludźmi oraz między samymi ludźmi. Światowy Dzień Pokoju, obchodzony tego samego dnia, nie jest więc dodatkiem, lecz konsekwencją tajemnicy Bożego macierzyństwa: pokój nie rodzi się z układów politycznych, lecz z przyjęcia Chrystusa, który wszedł w historię przez Maryję [6], [7].
Umiejscowienie uroczystości na początku roku nadaje jej wymowę duchową i egzystencjalną. Kościół nie rozpoczyna nowego czasu planowaniem i prognozowaniem, lecz kontemplacją tajemnicy Boga, który stał się człowiekiem. Historycy liturgii zauważają, że taki układ kalendarza chrześcijańskiego ma głęboki sens pedagogiczny: przypomina, iż czas nie jest przestrzenią neutralną, lecz miejscem działania Boga, a każdy jego początek powinien być powierzony Temu, który jest Panem historii [5].
Dla współczesnego wierzącego uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi pozostaje zaproszeniem do zawierzenia nowego roku Bogu przez ręce Maryi. Jej postawa wiary, milczenia i zgody na Boży plan ukazuje, że przyszłość nie musi być całkowicie przewidywalna, aby była bezpieczna w rękach Boga. Kościół, wpatrując się w Maryję 1 stycznia, uczy się rozpoczynać czas nie od lęku, lecz od błogosławieństwa, nie od kalkulacji, lecz od wiary w Boga, który „zesłał Syna swego, zrodzonego z niewiasty”, aby każdy czas stał się czasem zbawienia.
Bibliografia
[1] Breviarium Romanum, Editio typica, Typis Vaticanis, Roma. [2] Martyrologium Romanum, Editio typica altera, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2004. [3] Paulus VI, Marialis cultus, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 1974. [4] Acta Conciliorum Oecumenicorum, Concilium Ephesinum, 431. [5] J. N. D. Kelly, Early Christian Doctrines, Continuum, London–New York, 2000. [6] Jan Paweł II, Redemptoris Mater, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 1987. [7] Benedykt XVI, Orędzia na Światowy Dzień Pokoju, Libreria Editrice Vaticana.
(*) Wizerunki świętych i błogosławionych oraz inne grafiki generowane przez AI na podstawie opisów i innych dostępnych materiałów graficznych.
