Święty Wilhelm z Bourges – pasterz sprawiedliwości i obrońca ubogich
W dniu 10 stycznia Kościół wspomina świętego Wilhelma z Bourges, arcybiskupa i wybitnego pasterza XIII wieku, którego życie stało się świadectwem harmonii między ewangeliczną prostotą a odpowiedzialnością za Kościół powierzony jego pieczy. Brewiarz Rzymski ukazuje go jako biskupa gorliwego, męża modlitwy i sprawiedliwości, który w czasach narastających napięć społecznych i kościelnych potrafił pozostać wierny ideałom Ewangelii, nie ulegając ani naciskom możnych, ani pokusie wygody [1]. Jego postać odsłania oblicze Kościoła średniowiecznego jako wspólnoty zdolnej do wewnętrznej odnowy poprzez świętość pasterzy.
Wilhelm urodził się około 1155 roku w Nevers i odebrał staranne wykształcenie teologiczne oraz prawnicze w Paryżu, jednym z najważniejszych ośrodków intelektualnych epoki. Historycy Kościoła podkreślają, że jego formacja akademicka nie oddzieliła go od wrażliwości na potrzeby prostych ludzi, lecz przeciwnie – pogłębiła jego rozumienie odpowiedzialności duchownego wobec wspólnoty wiernych [4]. Po przyjęciu święceń kapłańskich pełnił funkcje nauczycielskie i administracyjne, zanim w 1200 roku został mianowany arcybiskupem Bourges, jednej z najważniejszych metropolii kościelnych Francji.
Jako biskup Wilhelm dał się poznać przede wszystkim jako obrońca ubogich i rzecznik sprawiedliwości. Martyrologium Romanum wspomina go jako pasterza, który „z wielką gorliwością strzegł praw Kościoła i troszczył się o najbiedniejszych” [2]. Źródła historyczne przekazują, że nie wahał się przeciwstawiać nadużyciom feudałów i lokalnych możnych, nawet gdy narażało go to na konflikty i osobiste niebezpieczeństwo. Historycy podkreślają, że jego postawa była wyrazem przekonania, iż autorytet biskupa nie polega na władzy politycznej, lecz na wierności Ewangelii i obronie godności człowieka [5].
Znaczącym wymiarem posługi świętego Wilhelma była także troska o duchową i moralną odnowę duchowieństwa. Brewiarz Rzymski interpretuje jego działania jako realizację ideału pasterza, który najpierw wymaga od siebie, a dopiero potem od innych [1]. Wilhelm prowadził życie surowe i skromne, praktykował post i modlitwę, a jednocześnie dbał o właściwe sprawowanie liturgii i dyscyplinę kościelną. Historycy duchowości wskazują, że taka postawa wpisywała się w szeroki nurt reformy Kościoła na przełomie XII i XIII wieku, zmierzającej do pogłębienia życia religijnego i oczyszczenia struktur kościelnych [6].
Śmierć świętego Wilhelma nastąpiła w 1209 roku, a jego pogrzeb zgromadził liczne rzesze wiernych, którzy spontanicznie zaczęli oddawać mu cześć jako świętemu pasterzowi. Kult rozwinął się szybko, a kanonizacja w 1218 roku potwierdziła autentyczność jego świadectwa. Martyrologium Romanum utrwaliło jego wspomnienie jako przykład świętości realizowanej w odpowiedzialności za Kościół lokalny [2]. Jego relikwie spoczęły w katedrze w Bourges, stając się miejscem pielgrzymek i modlitwy.
Umiejscowienie wspomnienia świętego Wilhelma z Bourges w pierwszej dekadzie stycznia posiada wymowę duchową. Po okresie Bożego Narodzenia i Objawienia Pańskiego Kościół kieruje spojrzenie wiernych ku tym, którzy w codziennej posłudze wcielali w życie objawioną prawdę. Wilhelm ukazuje, że objawienie Chrystusa domaga się konkretnej odpowiedzi w postaci sprawiedliwości, troski o słabszych i odpowiedzialnego sprawowania władzy.
Dla współczesnego wierzącego święty Wilhelm z Bourges pozostaje wzorem pasterza, który nie oddzielał modlitwy od działania ani duchowości od odpowiedzialności społecznej. Jego życie przypomina, że świętość nie polega na nadzwyczajnych czynach, lecz na wiernym pełnieniu powierzonej misji w duchu Ewangelii. W dniu 10 stycznia Kościół wspomina go jako świadka, który ukazał, że prawdziwa reforma Kościoła zawsze zaczyna się od nawrócenia serca pasterzy.
Bibliografia
[1] Breviarium Romanum, Editio typica, Typis Vaticanis, Roma. [2] Martyrologium Romanum, Editio typica altera, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2004. [3] Acta Sanctorum, Ianuarii, t. I, Société des Bollandistes, Bruxelles. [4] J. Leclercq, L’amour des lettres et le désir de Dieu, Cerf, Paris, 1957. [5] G. Duby, Le Moyen Âge, Hachette, Paris, 1987. [6] R. Foreville, La réforme de l’Église au XIIe siècle, Cerf, Paris, 1965.
(*) Wizerunki świętych i błogosławionych oraz inne grafiki generowane przez AI na podstawie opisów i innych dostępnych materiałów graficznych.
