Święty Szymon Słupnik – prorok ascezy i znak radykalnego oddania Bogu
W dniu 5 stycznia Kościół wspomina świętego Szymona Słupnika, jednego z najbardziej niezwykłych ascetów starożytnego chrześcijaństwa, którego życie stało się znakiem radykalnego poszukiwania Boga i bezkompromisowej wierności Ewangelii. Brewiarz Rzymski ukazuje go jako mnicha i pustelnika, który poprzez skrajną ascezę pragnął całkowicie podporządkować swoje życie Bogu, stając się widzialnym świadectwem prymatu rzeczywistości duchowej nad doczesnością [1]. Jego postać wpisuje się w tradycję wschodniego monastycyzmu, gdzie asceza była traktowana nie jako ucieczka od świata, lecz jako prorocki znak skierowany do świata.
Szymon urodził się około 390 roku w Syrii. Już w młodości wstąpił do wspólnoty monastycznej, jednak surowość jego praktyk ascetycznych przerosła ramy życia wspólnotowego. Historycy Kościoła podkreślają, że decyzja o odejściu na pustkowie nie była wyrazem indywidualizmu, lecz konsekwencją głębokiego przekonania, iż całkowite oddanie się Bogu wymaga oderwania od wszelkich zabezpieczeń ludzkich [4]. Martyrologium Romanum wspomina Szymona jako mnicha, który „przez długie lata prowadził życie niezwykle surowe, oddany modlitwie i pokucie” [2].
Najbardziej charakterystycznym elementem jego życia była decyzja o zamieszkaniu na szczycie kolumny – słupa, od którego wziął się przydomek „Słupnik” (Stylites). Przez blisko czterdzieści lat Szymon trwał na wąskiej platformie, wystawiony na działanie żywiołów, oddając się nieustannej modlitwie, postom i ascezie. Historycy i badacze duchowości podkreślają, że ten gest, choć szokujący z perspektywy współczesnej, miał w realiach V wieku znaczenie głęboko symboliczne: był radykalnym zerwaniem z wygodą świata i jednocześnie znakiem wznoszenia się ku Bogu [5]. Brewiarz Rzymski interpretuje jego postawę jako formę nieustannej modlitwy, w której całe ciało staje się narzędziem uwielbienia [1].
Paradoksalnie, skrajna samotność Szymona nie oddzieliła go od ludzi. Wręcz przeciwnie – wokół jego słupa gromadziły się tłumy pielgrzymów, proszących o radę, modlitwę i duchowe wsparcie. Źródła hagiograficzne przekazują, że Szymon udzielał pouczeń, wzywał do pokuty, rozstrzygał spory i napominał możnych, nie cofając się przed krytyką nadużyć władzy [3]. Historycy Kościoła widzą w nim kontynuatora tradycji prorockiej: ascetę, którego autorytet nie wynikał z urzędu, lecz z wiarygodności życia [4].
Teologiczne znaczenie postaci świętego Szymona Słupnika polega na ukazaniu napięcia między transcendencją a immanencją w chrześcijaństwie. Jego życie przypomina, że Bóg jest absolutnie inny i święty, a zarazem bliski tym, którzy Go szukają. Dokumenty papieskie, odnosząc się do tradycji monastycznej, podkreślają, że takie formy ascezy – choć nieprzeznaczone do naśladowania w sensie dosłownym – posiadają wartość profetyczną, ponieważ ukazują ostateczny sens ludzkiego życia ukierunkowanego na Boga [6].
Śmierć świętego Szymona, która nastąpiła w 459 roku, stała się wydarzeniem o szerokim oddźwięku w świecie chrześcijańskim. Jego pogrzeb zgromadził duchownych i wiernych z różnych regionów, a kult szybko rozprzestrzenił się zarówno na Wschodzie, jak i na Zachodzie. Martyrologium Romanum utrwaliło jego wspomnienie jako przykład skrajnej ascezy zintegrowanej z posługą duchową wobec Kościoła [2]. Historycy zauważają, że postać Szymona stała się inspiracją dla kolejnych pokoleń pustelników i mnichów, a stylityzm jako forma życia ascetycznego znalazł licznych naśladowców w Syrii i Bizancjum [5].
Umiejscowienie wspomnienia świętego Szymona Słupnika na początku stycznia, w okresie po Narodzeniu Pańskim, posiada głęboki sens duchowy. Kościół, kontemplując tajemnicę Boga, który stał się człowiekiem, przypomina jednocześnie o wezwaniu człowieka do przekraczania samego siebie w drodze ku Bogu. Szymon, wzniesiony na słupie między ziemią a niebem, staje się symbolem tej drogi: zakorzenionej w świecie, a zarazem skierowanej ku wieczności.
Dla współczesnego wierzącego święty Szymon Słupnik pozostaje znakiem prowokującym i wymagającym. Jego życie nie proponuje prostych odpowiedzi ani łatwych wzorców, lecz stawia pytanie o radykalizm wiary i hierarchię wartości. W dniu 5 stycznia Kościół ukazuje go jako świadka, który swoim życiem przypomina, że „nie samym chlebem żyje człowiek”, a prawdziwa wolność rodzi się z całkowitego zawierzenia Bogu.
Bibliografia
[1] Breviarium Romanum, Editio typica, Typis Vaticanis, Roma. [2] Martyrologium Romanum, Editio typica altera, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2004. [3] Theodoretus Cyrensis, Historia religiosa, Patrologia Graeca, t. 82. [4] P. Brown, The Rise of Western Christendom, Blackwell, Oxford, 2003. [5] D. Chitty, The Desert a City, St Vladimir’s Seminary Press, Crestwood, 1995. [6] Ioannes Paulus II, Orientale lumen, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 1995.
(*) Wizerunki świętych i błogosławionych oraz inne grafiki generowane przez AI na podstawie opisów i innych dostępnych materiałów graficznych.
