Święta Agnieszka z Asyżu (1197–1253) była młodszą siostrą św. Klary i jedną z pierwszych kobiet, które podjęły radykalne franciszkańskie ubóstwo. Pochodziła z bogatego rodu Offreduccich, a jej decyzja o życiu zakonnym spotkała się z ogromnym sprzeciwem rodziny – na tyle silnym, że próbowano ją siłą zabrać z klasztoru, do którego wstąpiła za przykładem Klary. Według tradycji interwencja Boża sprawiła, że ciało Agnieszki stało się tak ciężkie, iż jej oprawcy nie byli w stanie jej unieść.
Agnieszka przez lata była współpracownicą św. Klary, pomagała jej organizować wspólnotę oraz zakładać nowe klasztory. Po śmierci Klary została przełożoną klasztoru św. Damiana i wiernie strzegła charyzmatu ubóstwa. Zasłynęła pokorą, łagodnością oraz niezwykłą miłością do Eucharystii.
Chociaż nie jest jedną z najbardziej znanych świętych Kościoła, jej wkład w rozwój franciszkańskiej duchowości jest ogromny. Jej wspomnienie przypada 16 listopada.
Młodsza siostra wielkiej świętej
Święta Agnieszka z Asyżu (ur. ok. 1197/1198 – zm. 16 listopada 1253) była młodszą siostrą św. Klary. Na chrzcie otrzymała imię Katarzyna (Caterina Offreducia). Pochodziła z możnej rodziny szlacheckiej z Asyżu. Gdy Klara, zafascynowana ideałem św. Franciszka, uciekła z domu, by rozpocząć życie ubogie, Agnieszka wkrótce poszła w jej ślady – dosłownie dwadzieścia kilka dni później.
Rodzina nie pogodziła się z tą decyzją. Uzbrojeni krewni i słudzy próbowali siłą wyciągnąć Agnieszkę z klasztoru benedyktynek, gdzie zatrzymała się na początku życia zakonnego. Tradycja mówi, że wtedy dokonał się cud: ciało dziewczyny stało się tak ciężkie, że nie byli w stanie jej poruszyć, a wuj, który uniósł miecz, by ją uderzyć, chwilowo stracił władzę w ręce. Dla zebranych był to jasny znak, że Bóg broni jej powołania.
Współtwórczyni Zakonu Ubogich Pań
Po ustaniu sprzeciwu rodziny Agnieszka dołączyła do Klary we wspólnocie przy San Damiano – tak narodził się zakon Ubogich Pań, znany później jako klaryski (Mniszki Zakonu św. Klary). Agnieszka była jedną z pierwszych współsióstr, a jednocześnie bardzo bliską współpracowniczką starszej siostry.
Z czasem powierzono jej odpowiedzialne zadania. Została wysłana do Florencji, gdzie stanęła na czele nowo powstałego klasztoru w Monticelli. Później brała udział w zakładaniu kolejnych wspólnot w północnych Włoszech: w Weronie, Padwie, Mantui i Wenecji. Stała się tym samym jedną z głównych postaci odpowiedzialnych za rozwój klarysek w pierwszym pokoleniu.
Duchowość: ubóstwo, prostota i miłość do Eucharystii
Źródła podkreślają, że Agnieszka prowadziła życie niezwykle proste, przeniknięte duchem franciszkańskiego ubóstwa. Podobnie jak Klara, broniła ideału radykalnego zaufania Opatrzności – tak, by wspólnoty żyły z pracy własnych rąk i jałmużny, nie opierając się na „bezpiecznych” funduszach i posiadłościach.
Była znana z głębokiej modlitwy, miłosierdzia wobec sióstr i gorącej czci dla Eucharystii. Hagiografia wspomina, że często trwała długo na adoracji, wpatrzona w Najświętszy Sakrament, prosząc o wierność dla wszystkich sióstr.
Śmierć i kult
Agnieszka z Asyżu zmarła 16 listopada 1253 roku, kilka miesięcy po śmierci Klary. Została pochowana w bazylice św. Klary w Asyżu, gdzie do dziś spoczywają jej relikwie. Jej kult przez wieki miał charakter bardziej „rodzinny” – szczególnie w zakonach franciszkańskich – ale Kościół powszechny docenił jej znaczenie: papież Benedykt XIV ogłosił ją świętą w 1753 r.
Wspomnienie św. Agnieszki z Asyżu obchodzone jest 16 listopada. Dla wielu sióstr klarysek i franciszkanów pozostaje wzorem cichej, wytrwałej współpracy w dziele Kościoła – bez rozgłosu, a z ogromną głębią duchową.
Co mówi nam dziś Agnieszka?
W świecie, który ceni efektowność, widoczność i „markę osobistą”, Agnieszka przypomina, że w Kościele nie ma „drugorzędnych” powołań. Choć w cieniu Klary, wywarła ogromny wpływ na kształt wspólnot klarysek – jej misją było umacnianie, organizowanie, towarzyszenie. Taka postawa może być inspiracją dla tych, którzy czują się „w tle”: rodziców, współpracowników, osób odpowiedzialnych za zaplecze parafii.
