Święta Elżbieta Węgierska (1207–1231), córka króla Andrzeja II, to jedna z najbardziej poruszających postaci średniowiecznej duchowości. Od najmłodszych lat była wychowywana na dworze Turyngii, gdzie później poślubiła księcia Ludwika. Ich małżeństwo, choć politycznie aranżowane, było pełne miłości i wzajemnego szacunku.
Elżbieta wsławiła się niezwykłą wrażliwością na ubogich. Zakładała szpitale, rozdawała żywność, opiekowała się chorymi i samotnymi. Słynna jest legenda o cudzie róż: kiedy niosła chleb dla biednych, zatrzymano ją i kazano pokazać, co ukrywa pod płaszczem. Wtedy chleb przemienił się w róże.
Po śmierci męża, który zginął podczas wyprawy krzyżowej, Elżbieta wybrała życie ubogie i pokutne. Wstąpiła do III zakonu św. Franciszka i całe swoje dobra przeznaczyła na pomoc potrzebującym. Zmarła mając zaledwie 24 lata, ale jej kult szybko objął całą Europę.
Kościół wspomina ją 17 listopada jako patronkę miłosierdzia, osób czynnie pomagających biednym oraz Caritas.
Księżniczka z sercem dla ubogich
Św. Elżbieta Węgierska (1207–1231), zwana też Elżbietą z Turyngii, była córką króla Węgier Andrzeja II. Jako czteroletnia dziewczynka została zaręczona z Ludwikiem, synem landgrafa Turyngii, i wysłana na jego dwór, gdzie wychowywano ją na przyszłą żonę i księżną.
Już od wczesnych lat wyróżniała się pobożnością oraz wrażliwością na potrzeby ubogich. Z czasem, wbrew dworskim obyczajom, coraz bardziej oddalała się od przepychu, wybierając prostotę stroju, dzielenie się jedzeniem i środkami z najbiedniejszymi.
Małżeństwo – szkoła świętości
Choć małżeństwo Elżbiety i Ludwika było politycznie zaplanowane, okazało się niezwykle zgodne i pełne szacunku. Ludwik nie tylko tolerował dobroczynność żony, ale sam coraz mocniej angażował się w pomoc ubogim.
To właśnie z ich małżeństwem wiąże się słynna legenda o różach. Gdy Elżbieta potajemnie niosła chleb dla biednych, napotkała męża (w innej wersji – szwagra), który podejrzewał ją o rozrzutność i kazał jej pokazać, co niesie pod płaszczem. Po jego otwarciu okazało się, że zamiast bochenków chleba ukazały się piękne róże – znak, że Bóg pobłogosławił jej miłosierdzie.
Wdowa, która wybrała radykalne ubóstwo
W 1227 r. Ludwik wyruszył na wyprawę krzyżową i tam zmarł na skutek choroby. Elżbieta, mając zaledwie 20 lat, została wdową z dziećmi. Po okresie trudnych sporów o posag i miejsce na dworze, odzyskała swobodę decyzji.
Wtedy objawiło się całe radykalne piękno jej wiary: rozdała znaczną część majątku, za resztę wybudowała szpital w Marburgu i sama tam posługiwała chorym, szczególnie najbardziej odrzuconym. Związała się duchowo z rodzącą się rodziną franciszkańską, wstępując do III Zakonu św. Franciszka, i uczyniła z miłosierdzia fundament swojego życia.
Jej kierownikiem duchowym był surowy, ale mądry kapłan Konrad z Marburga, który pomagał jej w rozeznaniu dróg świętości – choć nieraz wymagał od niej bardzo wiele.
Śmierć, kanonizacja, patronat
Elżbieta zmarła 17 listopada 1231 roku, mając 24 lata. Krótko przed śmiercią wypowiedziała słowa: „Umrę młodo”. Wieści o jej świętości i cudach za jej wstawiennictwem rozeszły się błyskawicznie. Zaledwie cztery lata później, w 1235 r., papież Grzegorz IX ogłosił ją świętą.
Dziś Elżbieta jest patronką m.in. dzieł miłosierdzia, szpitali, pielęgniarek, wdów, ubogich i członków Franciszkańskiego Zakonu Świeckich. Jej postać w sposób szczególny inspiruje wszystkich, którzy łączą życie rodzinne, zawodowe czy zaangażowanie społeczne z głęboką wiarą.
Aktualność jej przesłania
Św. Elżbieta pokazuje, że miłosierdzie nie jest dodatkiem do życia chrześcijanina, ale jego sercem. Nie wystarczy „współczuć” – trzeba przekuć współczucie w konkret: jałmużnę, towarzyszenie, opiekę nad słabymi, czas poświęcony samotnym. W czasach, w których łatwo o obojętność, św. Elżbieta jest pytaniem, czy w naszym otoczeniu jest ktoś, kto realnie doświadcza zwycięstwa miłosierdzia nad egoizmem.
